Chi tiết chương trình
 
Xây dựng nhãn hiệu chứng nhận cà phê Việt Nam chất lượng cao
 Ngày: 04-07-2021
File đính kèm: , ,

Mặc dù đứng hàng đầu thế giới, chiếm tới 10% sản lượng xuất khẩu của thế giới nhưng cà phê Việt Nam chỉ chiếm 2% về giá trị, giá cà phê xuất khẩu của Việt Nam chỉ đứng thứ10 thế giới và luôn thấp hơn đối thủ Indonesia.

Để giải quyết những khó khăn, thách thức trên, nâng cao chất lượng, giá trị và phát triển bền vững ngành cà phê đòi hỏi phải hình thành được các chuỗi liên kết sản xuất - chế biến- thương mại sản phẩm chất lượng cao; đồng thời, phải xây dựng và phát triển thương hiệu cà phê chất lượng cao không những ở thị trường quốc tế mà còn ở thị trường trong nước.

Lộ trình xây dựng nhãn hiệu chứng nhận

Nhãn hiệu chứng nhận cà phê Việt Nam chất lượng cao cho cà phê nhân, rang và rang xay là cách tiếp cận phù hợp để xây dựng thương hiệu cà phê chất lượng cao của nước ta ở cấp độ quốc gia. Theo Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sản phẩm cà phê của các tổ chức, cá nhân đáp ứng được đầy đủ điều kiện theo quy định sẽ được quyền sử dụng nhãn hiệu chứng nhận cà phê Việt Nam chất lượng cao trên sản phẩm đó. Với tầm vóc là một sản phẩm quốc gia, sản phẩm xuất khẩu chủ lực, việc xây dựng nhãn hiệu chứng nhận cà phê Việt Nam chất lượng cao cần dựa trên một số quan điểm sau đây:

Về mặt tổ chức quản lý nhãn hiệu chứng nhận: theo xu hướng chung trong quản lý nhãn hiệu chứng nhận trên thế giới, các tổ chức xã hội - nghề nghiệp của người sản xuất thường là tổ chức trực tiếp quản lý sử dụng nhãn hiệu.Ở Việt Nam, một số sản phẩm quốc gia đã được bảo hộ dưới dạng nhãn hiệu chứngnhận quốc gia như cao su Việt Nam cũng đã được giao cho Hiệp hội cao su ViệtNam, gạo Việt Nam đang làm thủ tục để chuyển cho Hiệp hội lương thực Việt Namquản lý. Trong xu hướng này, nhãn hiệu chứng nhận cà phê Việt Nam chất lượngcao cũng sẽ được giao cho một hiệp hội ngành hàng quản lý. Tuy nhiên, các cơ quan nhà nước liên quan sẽ vẫn giữ vai trò quản lý hoạt động chứng nhận của hiệp hội nhằm đảm bảo nhãn hiệu chứng nhận được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả và không làm tổn hại đến danh tiếng chất lượng của cà phê Việt Nam được gắn nhãn hiệu.  


Về xây dựng bộ tiêu chí cà phê Việt Nam chất lượng cao:

Xây dựng tiêu chí cho cả cà phê nhân Arabica và Robusta: tuy cà phê Arabica của Việt Nam chỉ chiếm một lượng rất nhỏ so với cà phê Robusta nhưng lại là loại cà phê có chất lượng tốt, có tiềm năng để xây dựng thương hiệu. Trong khi đó, sản lượng cà phê nhân Robusta xuất khẩu của Việt Nam đứng đầu thế giới nên xây dựng thương hiệu chất lượng cao cho cà phê Robusta là tất yếu.

Sự toàn diện: nhãn hiệu chứng nhận cà phê Việt Nam chất lượng cao không chỉ tập trung xây dựng chất lượng dựa trên đặc tính lý hóa của sản phẩm mà còn dựa trên nhiều yếu tố khác. Do vậy, bộ tiêu chí cần bao hàm nhiều khía cạnh khác nhau trong sản xuất, chế biến, thương mại cà phê, như tiêu chí về giống,vùng trồng, quy trình canh tác, chế biến; các chỉ tiêu về cảm quan, lý hóa sản phẩm, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, các chỉ tiêu sản xuất bền vững (kinh tế, xã hội, môi trường). Ngoài ra, để được cấp quyền sử dụng, tổ chức,cá nhân phải đáp ứng được các điều kiện liên quan đến nghĩa vụ thuế, môi trường lao động, sử dụng lao động và bảo vệ môi trường.

Thừa nhận các tiêu chuẩn chứng nhận hiện hành: một số tiêu chuẩn quốc tế trong ngành cà phê gồm 4C, Rainforest Alliance, Fairtrade đang được nhiều thị trường nhập khẩu yêu cầu. Việc áp dụng các tiêu chuẩn này trong sản xuất cà phê chất lượng cao của Việt Nam là cần thiết nhằm minh chứng cà phê được sản xuất bền vững, phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế.

Hài hòa với các hệ thống phân loại chất lượng cà phê quốc tế: bộ tiêu chí cần hướng đến việc hài hòa với các hệ thống phân loại chất lượng quốc tế sẵn có, như hệ thống phân loại của SCAA, Brazil/New York hay ISO nhằm thuận lợi hóa trong quá trình thương mại quốc tế thông qua sử dụng các tiêu chí, phương pháp đánh giá chất lượng sản phẩm tương đương với hệ thống quốc tế đang sử dụng.

Hướng đến đáp ứng nhu cầu của cả thị trường trong nước và thế giới: nhãn hiệu chứng nhận cần nhắm đến cả thị trường trong nước và thế giới. Đối với thị trường trong nước, nhãn hiệu chứng nhận cần hướng đến việc đưa ngày càng nhiều các sản phẩm cà phê “chỉ làm từ cà phê” được tiêu thụ, đặc biệt là đối với sản phẩm cà phê rang và rang xay. Đối với thị trường xuất khẩu, nhãn hiệu chứng nhận cà phê Việt Nam chất lượng cao cần phải đáp ứng các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm ở mức độ cao để có thể xâm nhập vào thị trường các nước phát triển như Mỹ, EU,từ đó giúp nâng cao chất lượng và giá trị cà phê xuất khẩu của Việt Nam.


Căn cứ vào kinh nghiệm trên thế giới và đặc biệt là tình hình thực tiễn về quản lý hai nhãn hiệu chứng nhận sản phẩm quốc gia của Việt Nam (gạo Việt Nam và cao su Việt Nam), Hiệp hội cà phê ca cao Việt Nam là tổ chức đăng ký (và do đó là chủ sở hữu, quản lý) nhãn hiệu chứng nhận sẽ có nhiều thuận lợi hơn so với cơ quan nhà nước ở một số điểm:

i) Hiệp hội là một tổ chức xã hội - nghề nghiệp, phi lợi nhuận, tập hợp và đại diện cho các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế...;

ii) Hiệp hội có đội ngũ cán bộ chuyên trách và chuyên gia am hiểu sâu sắc ngành cà phê, có hội viên là các tổ chức, doanh nghiệp lớn, có uy tín trong ngành nên có nhiều thuận lợi trong công tác quản lý, kiểm soát...;

iii) Hiệp hội có hội viên là tổ chức chứng nhận nên có đủ năng lực và điều kiện để tổ chức hoạt động chứng nhận, kiểm soát hoạt động quản lý NHCN;

iv) Các thủ tục cấp quyền sử dụng nhãn hiệu chứng nhận do Hiệp hội ban hành không mang tính chất là thủ tục hành chính;

v) Hiệp hội có thể huy động nguồn lực để đăng ký bảo hộ nhãn hiệu chứng nhận ra nước ngoài sau khi được bảo hộ tại Việt Nam.

Định hướng xây dựng bộ tiêu chí cà phê Việt Nam chất lượng cao

Khái niệm chất lượng cà phê hiện nay trên thế giới không chỉ bao hàm các yếu tố về đặc tính lý hóa của sản phẩm cuối cùng mà còn có các yếu tố như giống, địa lý, quy trình canh tác, chế biến, các tiêu chí sản xuất cà phê bền vững về mặt kinh tế, xã hội,môi trường, trách nhiệm xã hội, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc.

Trên cơ sở này, các tiêu chí chứng nhận sẽ được định hướng như sau:

i) Giống (Robusta và Arabica): đáp ứng đủ điều kiện để sản xuất ra sản phẩm mang nhãn hiệu chứng nhận cà phê Việt Nam chất lượng cao;

ii) Canh tác, chế biến: ưu tiên, khuyến khích sản xuất theo quy trình thực hành tốt. Về chế biến không cần đưa ra một quy trình, công nghệ chung, vì đây là bí quyết riêng và thực hành riêng của mỗi doanh nghiệp. Tiếp cận này còn giúp đơn giản hóa quá trình cấp quyền sử dụng nhãn hiệu chứng nhận cho các tổ chức, cá nhân muốn sử dụng;

iii) Về mặt cảm quan cần bao gồm các yếu tố về màu sắc, mùi vị, hình dạng, kích thước hạt;

iv) Các chỉ tiêu vật lý (độ ẩm, tạp chất...) có thể căn cứ vào các tiêu chuẩn quốc gia hiện tại để nâng cấp lên thành các tiêu chuẩn cho cà phê chất lượng cao;

v) Chỉ tiêu hóa học: các tiêu chuẩn quốc gia hiện nay chưa quy định về chỉ tiêu hóa học nên cần phải đưa các tiêu chí về mặt hóa học của sản phẩm vào trong bộ tiêu chí cho cà phê chất lượng cao;

vi) Sản xuất bền vững: các tổ chức, cá nhân phải được cấp tiêu chuẩn sản xuất bền vững (ví dụ 4C, Rainforest Alliance...) trước khi nộp hồ sơ xin cấp quyền sử dụng; hoặc xây dựng bộ tiêu chuẩn sản xuất cà phê bền vững mới của Việt Nam;

vii) Sản phẩm phải đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm ở mức có thể tiếp cận với hầu hết các nước trên thế giới.

Về cách thức xây dựng bộ tiêu chí, có 2 cách tiếp cận sau:

i) Dựa trên 3 tiêu chuẩn quốc gia cho cà phê nhân, rang và rang xay hiện hành, bộ tiêu chí này sẽ nâng cấp các tiêu chuẩn quốc gia đó lên mức độ cao hơn. Theo tiếp cận này, có thể ban hành tiêu chuẩn quốc gia mới riêng biệt cho cà phê chất lượng cao hoặc lồng ghép các tiêu chí cà phê chất lượng cao vào các tiêu chuẩn quốc gia hiện tại;

ii) Chủ sở hữu NHCN ban hành bộ tiêu chí mới thông qua ban hành quy định quản lý và sử dụng nhãn hiệu chứng nhận cà phê Việt Nam chất lượng cao, không tiêu chuẩn hóa các tiêu chí.

Về mặt quy định,quan điểm tiếp cận nào cũng đều là ban hành các tiêu chuẩn tự nguyện, không phải bắt buộc. Tuy nhiên, theo quan điểm một số chuyên gia, nếu như được tiêu chuẩn hóa thành các tiêu chuẩn quốc gia theo cách tiếp cận thứ nhất, độ tin cậy của bộ tiêu chí sẽ cao hơn so với cách tiếp cận thứ hai vì tiêu chí này do cơ quan nhà nước ban hành và kiểm soát. Cách thứ hai sẽ dễ dàng hơn trong việc xây dựng nhãn hiệu chứng nhận nhưng có thể không mang lại sự tin cậy từ phía các nhà nhập khẩu so với cách tiếp cận thứ nhất.


Chiến lược quảng bá nhãn hiệu chứng nhận cà phê Việt Nam chất lượng cao nhằm nâng cao hình ảnh chất lượng chung của cà phê Việt Nam. Chiến lược này có thể bao gồm:

Một là, tập trung quảng bá cho một số dòng cà phê đặc sản, chất lượng, chẳng hạn như Arabica Cầu Đất - Đà Lạt, cà phê Sơn La, từ đó nâng cao danh tiếng chung cho cà phê Việt Nam. Hiện nay, cà phê Cầu Đất đã được Starbucks quảng bá trong chuỗi cửa hàng trên thế giới, cà phê Sơn La đã được Phúc Sinh quảng bá thông qua dòng Blue Son La. Việc quảng bá các sản phẩm cà phê đặc sản đã có danh tiếng sẽ góp phần cải thiện hình ảnh chung của cà phê Việt Nam.

Hai là, Việt Nam nên đứng ra tổ chức các cuộc thi, festival…dành cho cà phê đặc sản, mời các nước tham gia nhằm học hỏi cũng như quảng bá các dòng cà phê Việt Nam có chất lượng cao. Chúng ta phải cử đại diện tham gia các hội chợ về cà phê toàn cầu để giới thiệu các dòng cà phê tốt nhất của Việt Nam. Chúng ta cũng cần tham gia các diễn đàn lớn về cà phê trên thế giới và đưa thông điệp Việt Nam đang hướng đến sản xuất cà phê chất lượng cao tại các diễn đàn này.

Ba là, quảng bá cà phê tại các điểm du lịch lớn, sân bay - nơi tập trung nhiều khách du lịch quốc tế. Các điểm này cần phải có cà phê Việt Nam chất lượng cao để giới thiệu. Một số quốc gia thành công với cà phê trên thế giới đã đưa cà phê xuất hiện trong các nghi thức ngoại giao, biến mỗi nhà ngoại giao thành một đại sứ quảng bá.

Bốn là, biến sản xuất, chế biến, tiêu thụ cà phê thành một loại văn hóa. Đối với cà phê Robusta, Việt Nam nên chú trọng quảng bá cho văn hóa cà phê thông qua cách pha chế bằng phin độc đáo và uống cà phê với sữa đặc, cà phê trứng. Chúng ta nên xây dựng các câu chuyện của người trồng, chế biến cà phê và kể câu chuyện đó với thế giới theo các cách khác nhau với thị trường khác nhau. Nên hiểu chất lượng ở đây không chỉ là hương, vị mà còn là văn hóa của dân tộc thiểu số trồng cà phê, là khía cạnh xã hội của sản xuất cà phê.

Năm là, đối với người tiêu dùng thông thường, cà phê chất lượng cao hay không có thể khó nhận ra được, quan trọng là phải định vị được hình ảnh gì trong tâm trí người tiêu dùng khi họ tiêu thụ cà phê đó. Do đó, chiến lược marketing là rất quan trọng.

Sáu là, chúng ta cần có một chiến lược bài bản nhằm kích cầu nội địa đối với cà phê và tiêu thụ cà phê “chỉ làm từ cà phê” nhằm tăng sản lượng tiêu thụ cà phê ngay tại Việt Nam. Các doanh nghiệp lớn như Highland Coffee, The Coffee House, Trung Nguyên nên tiên phong trong thực hiện chiến lược này, vì đây là các công ty có hệ thống lớn trải rộng khắp cả nước và có thương hiệu mạnh, được nhận biết rộng rãi.

Công Thường

Các tin đã đưa
Thiết lập mạng lưới kênh phân phối sản phẩm chuối ngự mang CDĐL “Đại Hoàng”  (19-09-2021)
Áp dụng sáng chế không bảo hộ tại Việt Nam để phát triển sản phẩm hỗ trợ điều trị Alzheimer   (16-09-2021)
Áp dụng sáng chế của Mỹ để xử lý chất thải rắn chứa crom tại Việt Nam  (17-08-2021)
Sản xuất vật liệu và thiết bị xử lý nước uống an toàn sinh học từ sáng chế  (22-07-2021)
Xây dựng, vận hành tổ chức quản lý hoạt động sở hữu trí tuệ  (05-06-2021)
Quản lý và phát triển chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm Cam Cao Phong  (21-04-2021)
Chỉ dẫn địa lý Dầu tràm Huế: Phát huy giá trị di sản  (15-05-2021)
Đưa sở hữu trí tuệ trở thành công cụ nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và khuyến khích đổi mới sáng tạo   (12-04-2021)
Bảo hộ sáng chế đối với công nghệ blockchain tại Việt Nam  (15-05-2021)
Bảo hộ sáng chế về công nghệ xanh tại Việt Nam  (21-08-2021)
Quản trị tài sản trí tuệ đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa  (16-9-2021)
Nâng cao chuỗi giá trị cho sản phẩm Artemia Vĩnh Châu tỉnh Sóc Trăng  (04-08-2021)
Sản xuất thành công CMC từ phế phụ phẩm công, nông nghiệp thông qua áp dụng sáng chế  (04-06-2021)
Cuộc thi Sở hữu trí tuệ dành cho trẻ em  (01-9-2021)
Góp ý Dự thảo Thông tư quy định quản lý thực hiện Chương trình phát triển tài sản trí tuệ đến năm 2030  (12-01-2021)
TRUNG TÂM THỬ NGHIỆM ĐẠT TIÊU CHUẨN QUỐC TẾ CỦA NGÀNH DA GIẦY TÚI XÁCH VIỆT NAM  (22-12-2020)
Bảo hộ các nhãn hiệu liên quan đến tên miền tại Mỹ  (21-10-2020)
Kinh nghiệm thúc đẩy động lực sáng tạo   (11-10-2020)
Tài sản trí tuệ và mối quan hệ với GDP   (07-9-2020)
Bảo hộ sáng chế dạng sử dụng   (22-8-2020)